جراحی های زنان

کورتاژ تشخیصی و درمانی

در موارد خونریزی‌های غیرطبیعی رحمی و اختلال عملكرد هورمونی، درمان طبی با استفاده از داروهای هورمونی صورت می‌گیرد ولی در صورت عدم پاسخ به درمان دارویی با رد شرایط پاتولوژیک دیگر، کورتاژ تشخیصی مطرح می‌گردد. در این روش جراح متخصص زنان در اتاق عمل در شرایط استریل و تحت بیهوشی عمومی از لایه داخلی رحم تکه‌برداری کرده و نمونه حاصل را جهت تشخیص به آزمایشگاه می‌فرستد.
کورتاژ تشخیص (D/C) يک روش تشخيصي – درماني است که در موارد خونريزي­‌هاي غير طبيعي زنان کاربرد دارد. علل متعددي در ايجاد خونريزي­‌هاي غير طبيعي زنان دخيل هستند از آن جمله مي­­‌توان به موارد زير اشاره کرد:
عدم تعادل هورموني
پوليپ­‌هاي آندومتر
فيبروم­‌هاي رحمي (تومورهاي خوش‌خيم رحم)
هيپرپلازي آندومتر (رشد بيش از حد لايه داخلي رحم)
تومورهاي بدخيم رحمي
سقط رویان (جنين)

در هر­گونه خونريزي غيرطبيعي بايد بيمار از نظر علل فوق کاملاً مورد بررسي قرار بگيرد. به‌طور طبيعي خانم‌ها در طول دوره باروري خود (13-12 سالگي تا 55-50 سالگي) هر ماه دچار خونريزي مي­‌شوند که اين خونريزي طبيعي دوره‌­اي، تحت عنوان قاعدگي يا عادت ماهيانه ناميده مي­‌شود.
قاعدگي يا عادت ماهيانه خانم­‌ها در واقع ريزش لايه داخلي يا سطحي رحم (اندومتر) مي‌­باشد که در فواصل منظم از شروع اولين عادت ماهيانه (منارک) تا زمان يائسگي (منوپوز) ادامه دارد. اين خونريزي طبيعي و فيزيولوژيک در طول دوره باروري تقريباً 400 تا 500 بار تکرار مي­‌شود.
هر‌گونه اشکال در روند سيکل مي­‌تواند به خونريزي‌‌هاي غيرطبيعي منجر شود. آندومتر رحم لايه­‌اي است که تحت تأثير هورمون­‌هاي تخمدان از جمله استروژن و پروژسترون قرار مي‌­گيرد. قاعدگي طبيعي در اثر کاهش سطح هورمون پروژسترون زماني­‌که آندومتر قبلاً تحت تأثير استروژن قرارگرفته صورت مي­‌گيرد. هر سيکل قاعدگي داراي دو بخش يا فاز است. فاز اول سيکل که آندومتر تحت تاثير استروژن قرار مي­‌گيرد. فاز «فوليکولار» و فازم دوم سيکل که اندومتر بيشتر تحت تاثير پروژسترون قرار مي­‌گيرد فاز «ترشحي» نام دارد. سيکل قاعدگي طبيعي معمولاً فواصل 28 الي 29 روز دارد، ولي فواصل بين 21 تا 37 روز را هم مي‌‌توان طبيعي محسوب کرد. مدت خونريزي به‌طور طبيعي 7 روز است و مقدار خونريزي بين 20 تا 80 ميلي‌ليتر مي‌‌باشد. اين مقدار خونريزي حاوي 10 تا 35 ميلي­‌گرم آهن مي‌باشد. کساني‌که هر ماه بيش از 60 ميلي‌ليتر خون از دست مي­‌دهند به‌تدريج دچار فقر آهن مي­‌شوند. توصيه مي­‌شود اين افراد تحت نظر پزشک از داروهاي مکمل استفاده نمايند.
هر­گونه تغييري در ميزان و مدت خونريزي طبيعي ماهانه بايد بررسي شود. در مواردي­‌که در خونريزي‌‌هاي غيرطبيعي، اختلال در عملکرد هورموني مطرح است ابتدا درمان طبي با استفاده از داروهاي هورموني صورت مي­‌گيرد و در صورت عدم پاسخ به دارو يا رد شرايط پاتولوژيک ديگر، کورتاژ تشخيصي توصيه مي­‌شود. کورتاژ مي­‌تواند درمان سريعي براي کنترل خونريزي نيز باشد و همچنين با بررسي نمونه تهيه‌شده از نظر پاتولوژي، شرايط هورموني فرد و وضعيت بافت اندومتر براي تيم پزشکي مشخص مي­‌شود.
خطر هيپرپلازي و تومورهاي بدخيم در زنان زير 35 سال، پايين است ولي خانم­‌ها در سنين قبل از يائسگي (منوپوز)، در خطر بيشتري قرار دارند.
در مواردي­‌که 12 ماه بعد از قطع دائمي قاعدگي (يائسگي)، فرد دچار خونريزي شود (خونريزي بعد از يائسگي)، براي تشخيص و درمان احتياج به کورتاژ تشخيصي مي­‌باشد.
D/C معمولاً تحت بي‌هوشي عمومي انجام مي­‌شود ولي از طريق بي­‌حسي موضعي، نخاعي و اپي­دوارل نيز ممکن است انجام شود.
براي انجام اين عمل بيمار در اتاق عمل روي تخت ژنيکولوژي قرار­گرفته و بعد از بي‌هوشي يا بي­‌حسي نخاعي، در شرايط کاملاً استريل، ابتدا معاينه لگن صورت مي‌‌گيرد سپس سرويکس يا دهانه رحم با تناکولوم (ابزاري براي نگه داشتن دهانه رحم)، گرفته شده و با بوژي (ابزاري براي باز کردن دهانه رحم) شکل 1، به‌آرامي دهانه رحم باز(dilate) مي­‌شود، سپس با استفاده از کورت (ابزاري براي تراشيدن داخل رحم)، شکل 2، از تمام جهت‌هاي رحم نسوج تراشيده شده و جهت پاتولوژي ارسال مي­‌شود.
معمولاً اين عمل عارضه‌­اي نداشته ولي از عوارض نادر آن، سوراخ شدن رحم (6/0%) و تب بعد از عمل (5/0%) گزارش شده است. عارضه سوراخ شدن رحم بسيار نادر بوده و بيشتر در رحم­‌هايي که به­‌شدت به سمت جلو (anteflexed) و يا عقب (retroflexed) خم شده باشد، تنگي­ دهانه رحم (cervical stenosis)، حاملگي يا بد­خيمي­‌هاي رحم وجود داشته باشد، اتفاق مي‌­افتد.
هاي غير طبيعي زنان کاربرد دارد. علل متعددي در ايجاد خونريزي­هاي غير طبيعي زنان دخيل هستند از آن جمله مي­­توان به موارد زير اشاره کرد: عدم تعادل هورموني پوليپ­هاي آندومتر فيبروم­هاي رحمي (تومورهاي خوشخيم رحم) هيپرپلازي آندومتر (رشد بيش از حد لايه داخلي رحم) تومورهاي بدخيم رحمي سقط رویان (جنين) در هر­گونه خونريزي غيرطبيعي بايد بيمار از نظر علل فوق کاملاً مورد بررسي قرار بگيرد. بهطور طبيعي خانمها در طول دوره باروري خود (13-12 سالگي تا 55-50 سالگي) هر ماه دچار خونريزي مي­شوند که اين خونريزي طبيعي دوره­اي، تحت عنوان قاعدگي يا عادت ماهيانه ناميده مي­شود. قاعدگي يا عادت ماهيانه خانم­ها در واقع ريزش لايه داخلي يا سطحي رحم (اندومتر) مي­باشد که در فواصل منظم از شروع اولين عادت ماهيانه (منارک) تا زمان يائسگي (منوپوز) ادامه دارد. اين خونريزي طبيعي و فيزيولوژيک در طول دوره باروري تقريباً 400 تا 500 بار تکرار مي­شود. هرگونه اشکال در روند سيکل مي­تواند به خونريزيهاي غيرطبيعي منجر شود. آندومتر رحم لايه­اي است که تحت تأثير هورمون­هاي تخمدان از جمله استروژن و پروژسترون قرار مي­گيرد. قاعدگي طبيعي در اثر کاهش سطح هورمون پروژسترون زماني­که آندومتر قبلاً تحت تأثير استروژن قرارگرفته صورت مي­گيرد. هر سيکل قاعدگي داراي دو بخش يا فاز است. فاز اول سيکل که آندومتر تحت تاثير استروژن قرار مي­گيرد. فاز «فوليکولار» و فازم دوم سيکل که اندومتر بيشتر تحت تاثير پروژسترون قرار مي­گيرد فاز «ترشحي» نام دارد. سيکل قاعدگي طبيعي معمولاً فواصل 28 الي 29 روز دارد، ولي فواصل بين 21 تا 37 روز را هم ميتوان طبيعي محسوب کرد. مدت خونريزي بهطور طبيعي 7 روز است و مقدار خونريزي بين 20 تا 80 ميليليتر ميباشد. اين مقدار خونريزي حاوي 10 تا 35 ميلي­گرم آهن ميباشد. کسانيکه هر ماه بيش از 60 ميليليتر خون از دست مي­دهند بهتدريج دچار فقر آهن مي­شوند. توصيه مي­شود اين افراد تحت نظر پزشک از داروهاي مکمل استفاده نمايند. هر­گونه تغييري در ميزان و مدت خونريزي طبيعي ماهانه بايد بررسي شود. در مواردي­که در خونريزيهاي غيرطبيعي، اختلال در عملکرد هورموني مطرح است ابتدا درمان طبي با استفاده از داروهاي هورموني صورت مي­گيرد و در صورت عدم پاسخ به دارو يا رد شرايط پاتولوژيک ديگر، کورتاژ تشخيصي توصيه مي­شود. کورتاژ مي­تواند درمان سريعي براي کنترل خونريزي نيز باشد و همچنين با بررسي نمونه تهيهشده از نظر پاتولوژي، شرايط هورموني فرد و وضعيت بافت اندومتر براي تيم پزشکي مشخص مي­شود. خطر هيپرپلازي و تومورهاي بدخيم در زنان زير 35 سال، پايين است ولي خانم­ها در سنين قبل از يائسگي (منوپوز)، در خطر بيشتري قرار دارند. در مواردي­که 12 ماه بعد از قطع دائمي قاعدگي (يائسگي)، فرد دچار خونريزي شود (خونريزي بعد از يائسگي)، براي تشخيص و درمان احتياج به کورتاژ تشخيصي مي­باشد. D/C معمولاً تحت بيهوشي عمومي انجام مي­شود ولي از طريق بي­حسي موضعي، نخاعي و اپي­دوارل نيز ممکن است انجام شود. براي انجام اين عمل بيمار در اتاق عمل روي تخت ژنيکولوژي قرار­گرفته و بعد از بيهوشي يا بي­حسي نخاعي، در شرايط کاملاً استريل، ابتدا معاينه لگن صورت ميگيرد سپس سرويکس يا دهانه رحم با تناکولوم (ابزاري براي نگه داشتن دهانه رحم)، گرفته شده و با بوژي (ابزاري براي باز کردن دهانه رحم) شکل 1، بهآرامي دهانه رحم باز(dilate) مي­شود، سپس با استفاده از کورت (ابزاري براي تراشيدن داخل رحم)، شکل 2، از تمام جهتهاي رحم نسوج تراشيده شده و جهت پاتولوژي ارسال مي­شود. معمولاً اين عمل عارضه­اي نداشته ولي از عوارض نادر آن، سوراخ شدن رحم (6/0%) و تب بعد از عمل (5/0%) گزارش شده است. عارضه سوراخ شدن رحم بسيار نادر بوده و بيشتر در رحم­هايي که به­شدت به سمت جلو (anteflexed) و يا عقب (retroflexed) خم شده باشد، تنگي­ دهانه رحم (cervical stenosis)، حاملگي يا بد­خيمي­هاي رحم وجود داشته باشد، اتفاق مي­افتد.

درمان و جراحی فیبروم

فیبروم‌های رحم، رشد غیر سرطانی رحم است که اغلب در سنین تولید مثل برای زنان و دختران به وجود می‌آید. اسامی دیگر آن فیبرومیوم و لیومیوم است. دلایل به وجود آمدن آن، روشهای درمان و آگاهیهای بیشتری در این باره را در ادامه مطلب بخوانید.
فیبروم رحم با افزایش خطر سرطان رحم همراه نیست ولی در مریض‌هایی که فیبروم رشد سریعی دارد و یا فیبروم آن‌ها حین یائسگی رشد کرده است، بایستی احتمال فیبروم سرطانی را در نظر داشت.
حدودا از هر ۴ خانم، ۳ خانم زمانی درطول زندگی خود دچار فیبروم می‌شود، اما اکثر آن‌ها از وجود آن بی‌اطلاع هستند. چون فیبروم‌ها اغلب منجر به هیچ علامتی نمی‌شوند. حتی پزشک شما ممکن است که فیبروم را به طور اتفاقی در حین معاینه لگن ویا سونوگرافی حاملگی کشف کند.
بطور کلی فیبرومهای رحمی بندرت احتیاج به درمان دارند. درمان طبی و روشهای جراحی می‌توانند فیبروم‌ها را کوچک نموده و یا بردارند، البته در صورتیکه فرد دچارمشکلات فیبروم شده باشد.
به طور نادر، فیبروم ممکن است که احتیاج به یک درمان فوری و اورژانسی داشته باشد، در صورتی که فرد دچار درد حاد و شدید لگن و یا خونریزی قاعدگی شدید گردد.

علائم بیماری

خونریزی شدید و یا دردناک رحمی
خونریزی طولانی مدت رحمی (۷ روز یا بیشتر)
فشار یا درد لگنی
تکرر ادراری
مشکل در تخلیه مثانه
یبوست
پشت درد یا پا درد
ترشح واژینال مزمن
به طور نادر، ممکن است که فیبروم در صورتی که جریان خون آن دچار اختلال شود، سبب ایجاد درد حاد ویا در صورتی که فیبروم پایه داشته باشد و پایه آن دچار پیچ خوردگی شود، سبب درد و تب شود. محل فیبروم تاثیر زیادی روی علائم و نشانه‌های بیماری دارد.
فیبروم‌های زیر مخاطی: چون به سمت دیواره داخلی رحم رشد می‌کنند، گاهی اوقات مسئول خونریزی قاعدگی طولانی مدت ویا شدید هستند و یا در قابلیت باردار شدن فرد اختلال می‌توانند ایجاد کنند.
فیبروم‌های زیر سروز رحم: چون به سمت خارج رحم رشد می‌کنند، گاهی اوقات می‌توانند روی مثانه فشار وارد آورند و سبب علائم ادراری و تکرر ادرار شوند.
اگر فیبروم به سمت پشت رحم رشد کند، می‌تواند روی روده بزرگ فشار وارد آورده و یبوست ایجاد نماید و یا به اعصاب کمری فشار آورده و سبب پشت درد شود.

چه موقع باید یک دکتر را دید؟
ویزیت دکتر برای شما الزامی است اگر شما: درد لگنی دارید که برطرف نمی‌شود
پریود‌های سنگین و درد ناک دارید
خونریزی و یا لکه بینی بین دو پریود دارید
درد هنگام نزدیکی جنسی دارید
مشکلات خالی کردن مثانه دارید
مشکلات اجابت مزاج دارید
همچنین ویزیت فوری دکتر در موارد خونریزی شدید رحمی و یا درد لگنی تیزی که ناگهانی ظاهر شده است، حتما الزامی است.

علل بیماری
فیبروم‌های رحمی از بافت عضلانی صاف رحم (می‌وم‌تر) منشا می‌گیرند. الگوی رشد فیبروم‌ها متفاوت است. بعضی از آن‌ها آهسته رشد می‌کنند و بعضی در‌‌ همان اندازه باقی می‌مانند و بعضی دیگر حتی در طول زمان جمع می‌شوند و کاهش اندازه می‌دهند.
اندازه و سایز فیبروم‌ها از بسیار کوچک که با چشم انسان قابل تشخیص نیست تا توده‌های بزرگ که می‌توانند سایز رحم را بزرگ کنند، متفاوت است. آن‌ها ممکن است یکی یا متعدد باشند. حتی در بعضی موارد نادر، ممکن است که آنقدر رحم را بزرگ کنند که تمامی شکم پر شود و به سطح قفسه سینه برسد.
دانشمندان علت فیبروم را نمی‌دانند، اما مطالعات جدید اشاره به موارد زیر دارند:

علل و فاکتور‌های ژنتیک
‌نژاد
هورمون‌های زنانگی
فیبروم‌ها کلا در افرادی که حاملگی و زایمان داشته‌اند، کمتر رخ می‌دهد. در افراد چاق، فیبروم بیشتر دیده می‌شود. قرص‌های جلوگیری از بارداری با کاهش خطر ابتلا به فیبروم همراهند.

عوارض بیماری
خطر ابتلا به کم خونی بر اثر خونریزی شدید ویا طولانی مدت رحمی
ایجاد درد شدید بر اثر پیچ خوردن و یا استحاله فیبروم
اختلال در بارور شدن فرد به دلیل انسداد و یا منحرف شدن لوله‌های رحمی

فیبروم‌های زیر مخاطی می‌توانند منجر به اختلال در کاشت تخمک بارور شده در دیواره داخلی رحم شوند و نتیجتا رشد جنین تحت تاثیر قرار می‌گیرد. در این موارد، پزشکان اغلب توصیه به برداشتن این نوع از فیبروم‌ها قبل از تلاش برای بارور شدن می‌کنند.
در اغلب اوقات، فیبروم‌ها در حاملگی احتیاج به درمان ندارند. اگر که درد‌های شکمی در سه ماهه اول و دوم بارداری پیش آید آنرا می‌توان با مسکن‌های معمولی کنترل کرد. در مورد فیبروم‌هایی که منجر به سقط مکرر جنین شوند، پزشک ممکن است که یکی از فیبروم‌ها و یا تمامی آن‌ها را بردارد.
بخصوص اگر که هیچ علت دیگری برای سقط جنین به غیر از فیبروم یافت نشودو فیبروم شکل و فرم حدود رحم را تغییر داده باشد.

تست‌های تشخیصی
فیبروم‌ها اغلب به طور اتفاقی در حین معاینه روتین لگنی یافت می‌شوند. دکتر شما ممکن است که احساس نامنظمی در شکل رحم شما کند و پیشنهاد سونوگرافی برای تشخیص فیبروم کند.
سونوگرافی: بهترین و دقیق‌ترین روش برای تشخیص فیبروم می‌باشد. در این روش بی‌درد، با کمک امواج صوتی تصاویری از رحم و تخمدان‌ها گرفته می‌شود.
امروزه یک نوع سونوگرافی بنام سونوگرافی واژینال تصاویر بسیار دقیق تری از رحم به دست می‌دهد (نسبت به روش قبلی سونوگرافی ابدومینال). سایر روش‌های تشخیصی، هیستروسکوپی و هیستروسالپنگوگرافی می‌باشند درهیستروسکوپی تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی موضعی داخل رحم با وسیله‌ای دوربین دار رویت شده و نواحی مشکوک و غیر طبیعی نظیر پولیپ‌های آندوم‌تر رحم و یا فیبروم‌های پایه دار (پدانکوله) برداشته شده و جهت بررسی بافت‌شناسی به آزمایشگاه آسیب‌شناسی ارسال می‌شوند
گاهی اوقات سی تی اسکن ویا‌ام آر آی بسته به مورد شخص ممکن است که لازم شوند.
یک تست شمارش کامل سلول‌های خونی یا CBC برای تعیین وجود کم خونی در بیمار اغلب درخواست می‌شود.

درمان بیماری
در مورد بسیاری از افرادیکه فیبروم رحمی بدون مشکل و نشانه دارند سیاست تحت نظر گرفتن فیبروم بهترین گزینه است. بسیاری از فیبروم‌ها تمایل دارند که بعد از یائسگی کاهش اندازه داده و حتی ناپدید شوند. البته این در مورد تمامی آن‌ها صدق نمی‌کند.
دارو‌ها شامل GNRH Agonist مثل: (Lupron) دکاپپتیل یا دیفرلین: این دارو‌ها با کاهش سطح هورمون‌های زنانگی (استروژن و پروژسترون) سبب یک حالت یائسگی موقتی می‌شوند. در نتیجه پریود قطع می‌شود و فیبروم‌ها جمع می‌شوند و کم خونی فرد بهبود می‌یابد.
البته این دارو‌ها اغلب در مرحله قبل از جراحی فیبروم به منظور کاهش اندازه آن و برداشت راحت‌تر فیبروم با عمل جراحی و نیز اصلاح کم خونی قبل از عمل جراحی بکار می‌روند. از عوارض آن‌ها گرگرفتگی و پوکی استخوان در صورت مصرف طولانی مدت دارو (بیش از ۶ ماه) هستند.
قرص‌های جلوگیری خوراکی ویا قرص‌های پروژسترونی می‌توانند به کنترل خونریزی رحمی ناشی از فیبروم کمک کنند. ولی نمی‌توانند اندازه فیبروم را کاهش دهند.
هیسترکتومی (عمل برداشت رحم): این عمل تنها راه حل دائمی برای فیبروم‌های رحمی است. اما باید در نظر داشت که این با این عمل توانائی بچه دار شدن فرد از بین می‌رود، لذا برای افرادیکه دیگر مایل به باروری نیستند، گزینه خوبی محسوب می‌شود.
میومکتومی (عمل برداشت فقط فیبروم): این عمل عارضه‌اش از عمل برداشت رحم، کمتر است ولی احتمال عود (برگشت مجدد) فیبروم با آ ن وجود دارد. می‌ومکتومی می‌تواند به روشهای باز کردن شکم و لاپاراسکوپی انجام شود. عمل لاپاراسکوپی برای برداشت فیبروم‌های کوچک استفاده می‌شود. اخیرا از ربات جراحی برای برداشت فیبروم‌های بزرگ‌تر و بیشتر حین لاپاراسکوپی استفاده می‌شود.
میومکتومی هیستروسکوپیک: این روش یک گزینه مطرح برای برداشت فقط فیبروم‌های داخل رحم (زیر مخاطی) است. یک لوله باریک و بلند بنام هیستروسکوپ که در نوک آن یک دور بین تعبیه شده، تحت بی‌حسی موضعی یا بی‌هوشی عمومی وارد رحم می‌شود و با دید کامل، پزشک فیبروم را مشاهده کرده و بر می‌دارد. این روش فقط در وقتی که پزشک بسیار حاذق بوده و تکنیک این عمل را می‌داند، کاربرد دارد.
جراحی به روش سونوگرافی موضعی: Focused Ultrasound Surgery یک روش جراحی جدید و غیر تهاجمی برای درمان فیبروم‌های رحمی با استفاده از‌ام آر آی است. این روش بسیار موثر و بی‌خطر می‌باشد. مزایای این روش بهبودی سریع و عوارض کمتر در مقایسه با اعمال جراحی است ولی باید در نظر داشت که این روش فقط در کوتاه مدت موثر است.
روش لخته سازی در شریان رحمی: در روش Uterine Artery Embolization یک دکتر رادیولوژیست مجرب، با کمک تزریق موادی بسیار ریز پلی وینیل کلراید در عروق خون رسان رحم لخته ایجاد می‌کند. در نتیجه خون رسانی فیبروم دچار اختلال می‌شود و فیبروم جمع می‌شود. این روش جدید برای درمان فیبروم رحم بسیار موثر است. فواید این عمل شامل عدم وجود برش در دیواره شکم و کاهش مدت بهبودی پس از عمل است. عوارض آن شامل درد‌های پس از عمل (۷-۲ روز پس از عمل) و احتمال صدمه به ارگانهای مجاور رحم ویا تخمدان‌ها می‌باشد. این روش برای افرادیکه مایل به بچه دار شدن پس از عمل هستند، توصیه نمی‌شود. انجمن متخصصان زنان و زایمان این روش را فقط برای درمان کوتاه مدت خونریزی و علائم فشاری فیبروم موثر دانسته است. (دکتر مریم لطفی زاد - متخصص بیماری‌های زنان)

هیسترکتومی

هیسترکتومی چیست؟

هیسترکتومی به معنی برداشتن رحم است. در هیسترکتومی ممکن است علاوه بر برداشتن رحم، لوله های فالوپ و یا تخمدان ها نیز برداشته شوند.
انواع مختلفی از هیسترکتومی وجود دارد که بر مبنای بافت هایی که برداشته می شوند، تعریف می شوند.
هیسترکتومی کامل که شایعترین نوع این عمل جراحی بوده و در آن رحم و دهانه رحم برداشته می شوند.
هیسترکتومی جزئی که در آن رحم برداشته می شود اما دهانه رحم برداشته نمی شود.
هیسترکتومی رادیکال که در آن رحم، دهانه رحم، بخش های کوچکی از قسمت بالایی مهبل و برخی از بافت های نرم درون لگن برداشته می شوند. این نوع عمل تنها در موارد سرطان دهانه رحم انجام می شود و باید حتما توسط متخصص زنان آموزش دیده انجام شود.

برداشتن رحم یا هیسترکتومی چه زمانی الزامی می شود؟
بیش از یک پنجم تمام زنان در طول عمر خود عمل هیسترکتومی را انجام می دهند و می توان گفت که این عمل بسیار شایع است. هیسترکتومی تقریبا در تمام موارد سرطان رحم و یا سرطان دهانه رحم الزامی است و معمولا در سرطان تخمدان نیز توصیه می شود.
با این حال بیشتر عمل های هیسترکتومی در زنانی انجام می شود که سرطان نداشته اما به علت خونریزی و درد شدید در رحم ترجیح می دهند رحم خود را بردارند و عمل هیسترکتومی را انجام می دهند. این گونه عمل های جراحی برای زنانی مناسب است که تمایلی به بارداری در آینده نداشته باشند.

هیسترکتومی معمولا یکی از گزینه های درمانی در زنان مبتلا به فیبروئید، اندومتریوز، بیماری التهابی لگن و یا دوره های سنگین قاعدگی می باشد. زنانی که به پرولاپس رحم نیز مبتلا هستند، ممکن است پزشک برای ترمیم پرولاپس از هیسترکتومی استفاده کند.

هیسترکتومی چگونه انجام می شود؟

هیسترکتومی یک عمل ماژور بوده و تحت بیهوشی عمومی انجام می شود.
علاوه بر انواع مختلف هیسترکتومی، روش های مختلفی نیز برای انجام این عمل وجود دارد. انتخاب روش انجام عمل هیسترکتومی به عواملی مانند اندازه رحم، تجربه و تخصص جراح بستگی دارد.
هیسترکتومی شکمی رایجترین روش است که در آن یک برش تقریبا 6 اینچی ایجاد شده و از طریق این برش عمل انجام می شود.
هیسترکتومی واژینال که عمل جراحی از طریق واژن انجام می شود. در این نوع از هیسترکتومی هیچ اثری از انجام عمل جراحی بر روی بدن فرد باقی نمی ماند.
هیسترکتومی واژینال به کمک لاپاروسکوپی که در آن پزشک از طریق یک برش بسیار کوچک و به کمک لاپاروسکوپی و همچنین از طریق واژن عمل را انجام می دهد.

احساس بیمار پس از هیسترکتومی چگونه است؟

برای چند روز بعد از عمل جراحی مسکن های قوی تجویز می شود. اغلب زنان برای سه تا پنج روز بعد از عمل جراحی در بیمارستان نگهداری می شوند.
دوره نقاهت عمل هیسترکتومی تا رسیدن به بهبودی کامل معمولا 4 تا 6 هفته طول می کشد. هیسترکتومی واژینال و هیسترکتومی لاپاروسکوپی دوره نقاهت کوتاه تر و هیسترکتومی رادیکال دوره نقاهت طولانی تری دارد.
پاسخ عاطفی زنان مختلف نسبت به عمل هیسترکتومی بسیار متفاوت است و معمولا به علت عمل جراحی بستگی دارد.
گاهی اوقات کاهش درد و ناراحتی عادت ماهانه که به علت عمل هیسترکتومی حاصل می شود می تواند احساسی مثبت را در فرد ایجاد کند.
زنان مبتلا به سرطان معمولا از موفقیت آمیز بودن و یا نبودن عمل جراحی خود احساس نگرانی می کنند و اغلب مجبور می شوند که برای پیشگیری از عود سرطان و یا بهبود کامل از روش های درمانی دیگری نیز استفاده کنند.
برخی از زنان نیز از اینکه دیگر قادر به باردار شدن نمی باشند احساس ناراحتی می کنند. در این وضعیت صحبت کردن با یک نفر دیگر و دلداری دادن به وی می تواند کمک خوبی به بیمار بکند.

خطرات عمل هیسترکتومی چه چیزهایی هستند؟

هیچ عمل جراحی بدون خطر نیست. هیسترکتومی یک عمل ماژور است که البته بیشتر زنان بدون عوارض آن را انجام می دهند و بهبود نیز می یابند.
اگر یک زن اضافه وزن داشته باشد، بهتر است قبل از عمل جراحی وزن خود را کاهش دهد. این کار عمل جراحی را ساده کرده و خطر بروز عوارض بعد از عمل را کاهش می دهد.
عوارض جانبی هیسترکتومی که ممکن است در برخی موارد بروز کنند عبارتند از:
خونریزی شدید در هنگام عمل
عفونت مثانه و یا برش جراحی که ممکن است لازم باشد فرد آنتی بیوتیک مصرف کند.
آسیب دیدن مثانه یا حالب
ترومبوز وریدی که البته بسیار نادر است.

آیا هیسترکتومی بر روی زندگی جنسی افراد تاثیر می گذارد؟

اکثر زنان هیچ گونه تاثیر منفی بر روی لذت جنسی خود را تجربه نمی کنند.
اغلب افراد حتی با بهبود زندگی جنسی خود مواجه می شوند به خصوص اگر خونریزی طولانی مدت و درد در هنگام رابطه جنسی در گذشته باعث کاهش لذت جنسی می شده است.
بسیاری از زنان پس از شش هفته قادر به برقراری رابطه جنسی خواهند بود.

آیا بعد از انجام عمل هیسترکتومی لازم است که روش درمانی هورمون های جایگزین HTR بر روی بیمار انجام شود؟

اگر بیمار یائسه نباشد و تخمدان های وی در طی عمل جراحی برداشته شده باشد، معمولا HTR الزامی می شود.
اگر تخمدانها برداشته نشده باشند، هورمون های زنانه استروژن تولید می شوند و نیازی به HTR نخواهد بود.

آیا پس از عمل جراحی، پاپ اسمیر دهانه رحم باید انجام شود؟

اگر قبل از هیسترکتومی سرطانی وجود نداشته باشد و دهانه رحم برداشته شده باشد، از این به بعد دیگر نیازی به انجام تست پاپ اسمیر نخواهد بود.
اگر هیسترکتومی جزئی انجام شده باشد، از این به بعد باز هم انجام تست پاپ اسمیر هنوز هم الزامی میباشد.

آیا جایگزینی برای عمل هیسترکتومی وجود دارد؟

برای موارد سرطانی بسیار به ندرت جایگزینی برای هیسترکتومی وجود دارد.
در شرایط غیر سرطانی معمولا هیسترکتومی زمانی انجام می شود که روش های درمانی دیگر امتحان شده باشند و موفقیت آمیز نبوده باشند.
برای زنانی که از دوره های قاعدگی سنگین و بدون دلیل رنج می برند می توان از روش های جراحی دیگری استفاده کرد که در آن یک لایه از بافت داخلی رحم برداشته می شود.
فراموش نکنید که روش های فرسایشی هیسترکتومی و یا آندومتر فقط برای زنانی که می خواهند در آینده باردار شوند مناسب است.